Adalet Bakanlığı Tarihçesi – Bakanlar Listesi

Adalet Bakanlığı Tarihçesi – Bakanlar Listesi

Adalet Bakanlığı Tarihçesi: Bakanlığa ilk atama 1923 yılında yapılmıştır. Geçmişten günümüze Adalet Bakanları listesi ve biyografi bağlantıları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Osmanlı Devleti’nde adaletle ilgili iş ve işlemler ilk dönemlerinde kazaskerler, sonrasında ise şeyhülislamlar tarafından yerine getirilmiştir. 1837 yılında, ihtiyaç duyulan kanuni düzenlemeleri hazırlamak ve belirli davalar için bir üst mahkeme niteliğinde olan Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliyye kurulmuştur. 1868 yılında Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliyye, Şura-yı Devlet (Danıştay) ve Dîvan-ı Ahkâm-ı Adliyye (Yargıtay) olmak üzere iki ayrı reisliğe ayrılmıştır. 1870 yılında Divan-ı Ahkam-ı Adliyye, Divan-ı Ahkam-ı Adliye Nezareti’ne çevrilmiştir. 1875 yılında Adliye Nezareti ile temyiz mahkemesi birbirinden ayrılmıştır. 

Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı dönemden Cumhuriyetin ilanına kadar geçen sürede yürütme görevini İcra Vekilleri Heyeti (Meclis Hükümeti) yürütmüştür. Büyük Millet Meclisi’nde 2 Mayıs 1920 tarihinde İcra Vekilleri Heyeti’nin oluşumu ve vekillerin nasıl seçileceğini belirleyen dört maddeden oluşan “İcra Vekilleri Suret-i İntıhabına Dair Kanun” kabul edilmiştir. İcra Vekilleri Heyeti, on bir vekaletten oluşturulmuştur. Bunlardan biri de Adliye Vekaleti’dir. 3 Mayıs 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi’nde yapılan oylamada, I. İcra Vekilleri Heyeti Adliye Vekilliği’ne Celalettin Arif Bey seçilmiştir.  

İCRA VEKİLLERİ HEYETİ ADLİYE VEKİLLERİ

Bakanlığın AdıBakanlarDoğum Yeri OkuluGörev Süresi
Adliye VekâletiCelalettin Arif BeyErzurumParis Hukuk Fakültesi ve Siyasal Bilimler Okulu03.05.1920-24.01.1921
Adliye VekâletiYusuf Kemal (Tengirşenk) BeyBoyabatİstanbul Mektebi Hukuk30.01.1921-16.05.1921
Adliye VekâletiRefik Şevket (İnce) BeyMidilliSelanik Hukuk Mektebi19.05.1921-09.07.1922
Adliye VekâletiCelalettin Arif BeyErzurumParis Hukuk Fakültesi ve Siyasal Bilimler Okulu12.07.1922-14.07.1922
Adliye VekâletiAhmet Rifat (Çalık) BeyKayseriİstanbul Hukuk Fakültesi16.08.1922-04.08.1923
Adliye VekâletiSeyit BeyİzmirHukuk Mektebi14.08.1923-27.10.1923

Cumhuriyetin ilanıyla beraber meclis hükümeti dönemi sona ermiştir. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, hükümeti kurma görevini Malatya Milletvekili Mustafa İsmet İnönü’ye verdi. Mustafa İsmet İnönü, 30 Ekim 1923 tarihinde ilk Cumhuriyet Hükümeti’ni kurdu. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Adliye Vekilliği’ne Seyit Bey atandı. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar Adalet Bakanlığı’nın adı bir kaç kere değişikliğe uğramıştır.  

1923-1942 yılları arasında “Adliye Vekâleti”

1942-1946 yılları arasında “Adliye Bakanlığı”

1946-1954 yılları arasında “Adalet Bakanlığı”

1954-1960 yılları arasında “Adliye Vekâleti”

1960 – yılından günümüze kadar ise “Adalet Bakanlığı” olarak adlandırılmıştır.

ADALET BAKANLARI LİSTESİ

Bakanlığın AdıBakanlarDoğum Yeri OkuluPartiHükümetGörev Süresi
Adliye Vekâleti Seyit BeyİzmirHukuk MektebiCHPI. İnönü30.10.1923-06.03.1924
Adliye Vekâleti Mustafa Necati Uğuralİzmirİstanbul Hukuk MektebiCHPII. İnönü06.03.1924-22.11.1924
Adliye Vekâleti Mahmut Esat BozkurtKuşadasıİstanbul Hukuk MektebiCHPOkyar22.11.1924-03.03.1925
Adliye Vekâleti Mahmut Esat BozkurtKuşadasıİstanbul Hukuk MektebiCHPIII. İnönü03.03.1925-01.11.1927
Adliye Vekâleti Mahmut Esat BozkurtKuşadasıİstanbul Hukuk MektebiCHPIV. İnönü01.11.1927-27.09.1930
Adliye Vekâleti Yusuf Kemal TengirşenkBoyabatİstanbul Mektebi HukukCHPV. İnönü27.09.1930-04.05.1931
Adliye Vekâleti Yusuf Kemal TengirşenkBoyabatİstanbul Mektebi HukukCHPVI. İnönü04.05.1931-23.05.1933
Adliye Vekâleti Mehmet Şükrü SaraçoğluİzmirMekteb-i MülkiyeCHPVI. İnönü23.05.1933-01.03.1935
Adliye Vekâleti Mehmet Şükrü SaraçoğluİzmirMekteb-i MülkiyeCHPVII. İnönü01.03.1935-01.11.1937
Adliye Vekâleti Mehmet Şükrü SaraçoğluİzmirMekteb-i MülkiyeCHPI. Bayar 01.11.1937-11.11.1938
Adliye VekâletiMustafa Hilmi UranBodrumMülkiye Mekteb-iCHPII. Bayar11.11.1938-03.01.1939
Adliye VekâletiTevfik Fikret SılayKonyaHukuk MektebiCHPII. Bayar03.01.1939-25.01.1939
Adliye VekâletiTevfik Fikret SılayKonyaHukuk MektebiCHPI. Saydam 25.01.1939-03.04.1939
Adliye VekâletiTevfik Fikret SılayKonyaHukuk MektebiCHPII. Saydam 03.04.1939-26.05.1939
Adliye VekâletiAli Fethi OkyarMakedonyaMekteb-i HarbiyyeCHPII. Saydam 26.05.1939-12.03.1941
Adliye VekâletiHasan Safyettin Menemencioğluİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiCHPII. Saydam 12.03.1941-09.07.1942
Adliye BakanlığıHasan Safyettin Menemencioğluİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiCHPI. Saraçoğlu09.07.1942-09.03.1943
Adliye BakanlığıAli Rıza TürelSelanikİstanbul Hukuk FakültesiCHPII. Saraçoğlu09.03.1943-06.04.1946
Adliye BakanlığıÖmer Mümtaz ÖkmenAnkaraİstanbul Dârü’l-Fünûn Hukuk MektebiCHPII. Saraçoğlu06.04.1946-07.08.1946
Adalet
Bakanlığı
Ömer Mümtaz ÖkmenAnkaraİstanbul Dârü’l-Fünûn Hukuk MektebiCHPPeker07.08.1946-19.09.1946
Adalet
Bakanlığı
Mehmet Şinasi DevrinDramaAnkara Hukuk MektebiCHPPeker19.09.1946-10.09.1947
Adalet
Bakanlığı
Mehmet Şinasi DevrinDramaAnkara Hukuk MektebiCHPI. Saka10.09.1947-10.06.1948
Adalet
Bakanlığı
Fuat Sirmenİstanbulİstanbul Daru’l-Fünûnu Hukuk FakültesiCHPII. Saka10.06.1948-13.01.1949
Adalet
Bakanlığı
Fuat Sirmenİstanbulİstanbul Daru’l-Fünûnu Hukuk FakültesiCHPII. Saka13.01.1949-16.01.1949
Adalet
Bakanlığı
Fuat Sirmenİstanbulİstanbul Daru’l-Fünûnu Hukuk FakültesiCHPGünaltay16.01.1949-22.05.1950
Adalet
Bakanlığı
Halil İbrahim Özyörükİzmirİstanbul Hukuk FakültesiDPI. Menderes22.05.1950-09.03.1951
Adalet
Bakanlığı
İbrahim Rüknettin NasuhioğluİstanbulMülkiye ve Hukuk FakültesiDPII. Menderes09.03.1951-10.11.1952
Adalet
Bakanlığı
Osman Şevki ÇiçekdağBoyalıkAnkara Hukuk FakültesiDPII. Menderes10.11.1952-17.05.1954
Adliye VekâletiOsman Şevki ÇiçekdağBoyalıkAnkara Hukuk FakültesiDPIII. Menderes17.05.1954-09.12.1955
Adliye VekâletiHüseyin Avni GöktürkNiğdeİstanbul Dâru’l-Fünûn HukukDPIV. Menderes09.12.1955-25.11.1957
Adliye VekâletiSüleyman Esat BudakoğluBalıkesirİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiDPV. Menderes25.11.1957-03.04.1960
Adliye VekâletiHüseyin Celal YardımcıAğrıİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiDPV. Menderes03.04.1960-27.05.1960
Adalet BakanlığıAbdullah Pulat GözübüyükKayseriİstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi---I. Gürsel30.05.1960-27.08.1960
Adalet BakanlığıMustafa Amil ArtusBursaİstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi---I. Gürsel27.08.1960-05.01.1961
Adalet BakanlığıMustafa Ekrem TüzemenElazığİstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi---II. Gürsel05.01.1961-17.08.1961
Adalet BakanlığıKemal TürkoğluMardin Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi---II. Gürsel17.08.1961-20.11.1961
Adalet BakanlığıKemal Sahir KurutluoğluEceabatİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiVIII. İnönü20.11.1961-25.06.1962
Adalet BakanlığıAbdülhak Kemal Yörükİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiCKMPIX. İnönü25.06.1962-25.12.1963
Adalet BakanlığıMehmet Sedat ÇumralıÇumraAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiX. İnönü25.12.1963-15.12.1964
Adalet BakanlığıSırrı AtalayErzurumAnkara Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiX. İnönü15.12.1964-20.02.1965
Adalet Bakanlığıİrfan BaranKaramanİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiCKMPÜrgüplü20.02.1965-31.07.1965
Adalet Bakanlığıİhsan KöknelAnkaraAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiAPÜrgüplü31.07.1965-27.10.1965
Adalet BakanlığıHasan Hamdi DinçerSandıklıİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiAPI. Demirel27.10.1965-01.08.1969
Adalet BakanlığıHidayet AydınerTaşkentİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiI. Demirel01.08.1969-03.11.1969
Adalet BakanlığıYusuf Ziya ÖnderSivasSiyasal Bilgiler FakültesiAPII. Demirel03.11.1969-06.03.1970
Adalet BakanlığıYusuf Ziya ÖnderSivasSiyasal Bilgiler FakültesiAPIII. Demirel06.03.1970-26.03.1971
Adalet Bakanlığıİsmail Hakkı ArarİstanbulAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiCHPI. Erim26.03.1971-11.12.1971
Adalet BakanlığıAli Suat Bilgeİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanII. Erim11.12.1971-22.05.1972
Adalet BakanlığıHasan Fehmi AlpaslanArtvin Ankara Üniversitesi Hukuk FakültesiCGPMelen22.05.1972-15.04.1973
Adalet BakanlığıMehmet Hayri Mumcuoğluİstanbul İstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiTalu15.04.1973-26.01.1974
Adalet BakanlığıŞevket KazanAdapazarıİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiMSPI. Ecevit26.01.1974-17.11.1974
Adalet BakanlığıMehmet Hayri Mumcuoğluİstanbul İstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiIrmak17.11.1974-31.03.1975
Adalet Bakanlığıİsmail MüftüoğluTrabzonİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiMSPIV. Demirel31.03.1975-11.04.1977
Adalet BakanlığıZeyyat BaykaraErzincanSiyasal Bilgiler FakültesiC. Sen. ÜyesiIV. Demirel11.04.1977-21.06.1977
Adalet BakanlığıSelçuk ErverdiErzurumAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiCHPII. Ecevit21.06.1977-21.07.1977
Adalet BakanlığıNecmettin CevheriŞanlıurfaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiAPV. Demirel21.07.1977-05.01.1978
Adalet BakanlığıMehmet CanDünekAnkara Üniversitesi Siyasal Bilgiler FakültesiCHPIII. Ecevit05.01.1978-12.11.1979
Adalet BakanlığıÖmer UcuzalMalatyaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiC. Sen. ÜyesiVI. Demirel12.11.1979-12.09.1980
Adalet BakanlığıCevdet MenteşBitlisİstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi---Ulusu 20.09.1980-08.02.1983
Adalet BakanlığıRifat BayazıtKahramanmaraşAnkara Üniversitesi Hukuk Fakültesi---Ulusu 15.02.1983-13.05.1983
Adalet BakanlığıMustafa Kazım AkdoğanKastamonuİstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi---Ulusu 21.05.1983-13.12.1983
Adalet BakanlığıMehmet Necat EldemMardinAnkara Üniversitesi Siyasal Bilgiler FakültesiANAPI. Özal13.12.1983 -17.10.1986
Adalet BakanlığıMahmut Oltan SungurluGümüşhaneİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPI. Özal17.10.1986-16.09.1987
Adalet BakanlığıHalil ErtemTokatAnkara Üniversitesi Siyasal Bilgiler FakültesiTBMM DışındanI. Özal16.09.1987-21.12.1987
Adalet BakanlığıMahmut Oltan SungurluGümüşhaneİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPII. Özal21.12.1987-26.06.1988
Adalet BakanlığıMehmet TopaçUşakİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPII. Özal26.06.1988-30.03.1989
Adalet BakanlığıMahmut Oltan SungurluGümüşhaneİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPII. Özal30.03.1989-09.11.1989
Adalet BakanlığıMahmut Oltan SungurluGümüşhaneİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPAkbulut09.11.1989-23.06.1991
Adalet BakanlığıŞakir ŞekerMenşurluAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPI. Yılmaz23.06.1991-29.08.1991
Adalet BakanlığıAli Suat Bilgeİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanI. Yılmaz29.08.1991-20.11.1991
Adalet BakanlığıMehmet Seyfi OktayMalatyaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiSHPVII. Demirel20.11.1991-16.05.1993
Adalet BakanlığıMehmet Seyfi OktayMalatyaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiSHPI. Çiller25.06.1993-27.07.1994
Adalet BakanlığıMehmet MoğultayTunceliAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiSHPI. Çiller27.07.1994-05.10.1995
Adalet BakanlığıBekir Sami DaçeHamdiliAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiDYPII. Çiller05.10.1995-30.10.1995
Adalet BakanlığıBekir Sami DaçeHamdiliAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiDYPIII. Çiller30.10.1995-31.10.1995
Adalet BakanlığıFiruz ÇilingiroğluVanİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanIII. Çiller31.10.1995-06.03.1996
Adalet BakanlığıMehmet AğarAnkaraAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiDYPII. Yılmaz06.03.1996-28.06.1996
Adalet BakanlığıŞevket KazanAdapazarıİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiRPErbakan 28.06.1996-30.06.1997
Adalet BakanlığıMahmut Oltan SungurluGümüşhaneİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiANAPIII. Yılmaz30.06.1997-04.08.1998
Adalet BakanlığıHasan Denizkurduİzmirİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiBağımsız III. Yılmaz04.08.1998-11.01.1999
Adalet BakanlığıSelçuk Öztekİzmitİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanIV. Ecevit 11.01.1999-28.05.1999
Adalet BakanlığıHikmet Sami TürkTrabzonİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiDSPV. Ecevit28.05.1999-05.08.2002
Adalet BakanlığıAysel Çelikelİstanbulİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanV. Ecevit05.08.2002-18.11.2002
Adalet BakanlığıCemil ÇiçekYozgatİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiGül 18.11.2002-14.03.2003
Adalet BakanlığıCemil ÇiçekYozgatİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiI. Erdoğan14.03.2003-07.05.2007
Adalet BakanlığıFahri KasırgaRizeİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanI. Erdoğan07.05.2007-29.08.2007
Adalet BakanlığıMehmet Ali ŞahinKarabükİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiII. Erdoğan29.08.2007-02.05.2009
Adalet BakanlığıSadullah ErginAntakyaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiII. Erdoğan02.05.2009-08.03.2011
Adalet BakanlığıAhmet Kahramanİzmirİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanII. Erdoğan08.03.2011-06.07.2011
Adalet BakanlığıSadullah ErginAntakyaAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiIII. Erdoğan06.07.2011- 25.12.2013
Adalet BakanlığıBekir BozdağYozgatSelçuk Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiIII. Erdoğan25.12.2013-
29.08.2014
Adalet BakanlığıBekir BozdağYozgatSelçuk Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiI. Davutoğlu29.08.2014-
07.03.2015
Adalet BakanlığıKenan İpekRizeİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanII. Davutoğlu07.03.2015-
28.08.2015
Adalet BakanlığıKenan İpekRizeİstanbul Üniversitesi Hukuk FakültesiTBMM DışındanII. Davutoğlu28.08.2015-
24.11.2015
Adalet BakanlığıBekir BozdağYozgatSelçuk Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiIII. Davutoğlu24.11.2015-
24.05.2016
Adalet BakanlığıBekir BozdağYozgatSelçuk Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiYıldırım24.05.2016-
19.07.2017
Adalet BakanlığıAbdulhamit GülGaziantepAnkara Üniversitesi Hukuk FakültesiAK PartiYıldırım19.07.2017-
09.07.2018
Adalet BakanlığıAbdulhamit GülGaziantepAnkara Üniversitesi Hukuk Fakültesi---Erdoğan C. Kabinesi09.07.2018-

Kaynakça

https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/genel-mudurluk-yayinlar/basbakanlik__tarihi.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/genel-mudurluk-yayinlar/dunden_bugune_basbakanlik.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_1.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_2.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_3.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_4.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_5.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_6.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_7.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_8.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_9.pdf Erişim: 30. 11. 2020
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/hukumetler/hukumetler_cilt_10.pdf Erişim: 30. 11. 2020 https://www.adalet.gov.tr/onceki-adalet-bakanlari Erişim: 05. 12. 2020
https://www.yargitay.gov.tr/150/tarihce.html Erişim: 05. 12. 2020
https://islamansiklopedisi.org.tr/adliye-nezareti Erişim: 05. 12. 2020
https://islamansiklopedisi.org.tr/divan-i-ahkam-i-adliyye Erişim: 05. 12. 2020
https://islamansiklopedisi.org.tr/sura-yi-devlet Erişim: 05. 12. 2020
http://yunus.hacettepe.edu.tr/~mehmets/tanzimattayuksekyargi.pdf Erişim: 05. 12. 2020
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/73211 Erişim: 05. 12. 2020

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: