Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları

Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları

Türkiye Cumhuriyeti Başbakanları listesi ve başbakanların biyografi bağlantıları kimoneo.com’da…

23 Nisan 1920 tarihinde açılan Büyük Millet Meclisi “Milli Egemenlik Prensibini” kendisine siyasi ve hukuki temel edinmiş ve kuvvetler birliği esasına dayanan “Meclis Hükümeti Sistemini” kabul etmiştir. Büyük Millet Meclisi, yasama yetkisinin yanında, yürütme yetkisini de milli iradenin merkezini teşkil eden Meclis’te toplamıştır.

25 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi’nin 5 numaralı kararı ile meclis işlemlerini düzenlemek, İcra Heyeti’nin oluşumunu ve meclisle ilişkilerini belirlemek için“Muvakkat İcra Encümeni” kurulmuştur. Muvakkat İcra Encümeni Reisi Mustafa Kemal Atatürk’tür. Başkan hariç beş üyeden oluşmaktadır. Heyet üyeleri meclis içerisinden gizli oyla seçilmiştir. Heyete, Mustafa Kemal Atatürk’ün teklifiyle İsmet İnönü’de dahil edilmiştir. Muvakkat İcra Encümeni’nin görevi 2 Mayıs 1920 tarihinde alınan 3 numaralı Büyük Millet Meclisi İcra Vekillerinin Suret-i İntibahına Dair Kanun gereğince sona ermiştir.

MUVAKKAT İCRA ENCÜMENİ REİSİ

S Muvakkat İcra Encümeni Reisi Doğum Yeri Okulu Görev Süresi
Toplam
Gün Sayısı
1  Mustafa Kemal Atatürk Selanik Harp Akademisi

25.04.1920-

03.05.1920
 

 

Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’nun Kabulü

3 Mayıs 1920 tarihinde İcra Vekiller Heyeti’ne adaylar arasından, her bakanlık için ayrı ayrı oylama yapılarak 11 bakan seçilmiştir. İcra Vekilleri Heyeti’nin Başkanı aynı zamanda Büyük Millet Meclisi’nin Başkanı olan Mustafa Kemal Atatürk olmuştur. 4 Kasım 1920 tarihinde, 3 numaralı Kanunda yapılan değişiklikle İcra Vekilleri Heyeti’ne seçilecek olan kişilerin Büyük Millet Meclisi Reisi’nin göstereceği adaylar arasından Meclis üyelerinin salt çoğunluğu ile seçilmesi sağlanmıştır.

20 Ocak 1921 tarihinde Teşkilât-ı Esasiye Kanunu kabul edilmiştir. Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’nun 9.Maddesi ile İcra Vekilleri Heyeti başkanını kendi içerisinden seçmesine olanak sağlamıştır. İlgili düzenlemeyle 24 Ocak 1921 tarihinde Fevzi Çakmak İcra Vekilleri Heyeti Başkanı olmuştur. Üyeler için ayrı bir seçim yapılmamıştır. Fevzi Çakmak, İcra Vekilleri Heyeti Reisliğini 9 Temmuz 1922 tarihine kadar sürdürmüştür.

12 Temmuz 1922 tarihinde İcra Vekilleri Heyeti Reisliğine Hüseyin Rauf Orbay seçilmiştir. Bu dönemde, Saltanat kaldırılmış, Lozan Anlaşması imzalanmış ve Büyük Millet Meclisi yenilenmiştir. Hüseyin Rauf Orbay ile Mustafa Kemal Atatürk arasında önemli görüş ayrılıkları yaşanmıştır. Hüseyin Rauf Orbay 4 Ağustos 1923 tarihinde görevden çekilmiştir.

14 Ağustos 1923 tarihinde İcra Vekilleri Heyeti Reisliğine Ali Fethi Okyar seçilmiştir. Ali Fethi Okyar, Cumhuriyetin ilanından iki gün önce 27 Ekim 1923 tarihinde istifa etmiştir.

İCRA VEKİLLERİ HEYETİ REİSLERİMİZ

S İcra Vekilleri Heyeti Reislerimiz Doğum Yeri Okulu Görev Süresi Toplam Gün Sayısı
1 Mustafa Kemal Atatürk Selanik Harp Akademisi

03.05.1920-

24.01.1921

 266
2 Fevzi Çakmak İstanbul Harp Akademisi

24.01.1921-

19.05.1921
115

19.05.1921-

09.07.1922
416
3 Hüseyin Rauf Orbay İstanbul Deniz Harp Okulu

12.07.1922-

04.08.1923
388
4 Ali Fethi Okyar Pirlepe Harp Akademisi

14.08.1923-

27.10.1923
74

Cumhuriyet’in İlanı

Cumhuriyet bir devlet biçimidir. Halkın egemenliği kendi elinde tutuğu ve kendisini yönetecek olan temsilcilerini seçebildiği bir yönetim sistemidir. Cumhur, “kalabalık”, “halk” anlamına gelmektedir. Dilimize Arapça’dan geçmiştir.

Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923 günü akşamı Çankaya Köşkü’nde verdiği yemekte arkadaşlarına, “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” diyerek, ilk mesajı vermiştir. 29 Ekim 1923 günü saat 20.30’da Cumhuriyet ilan edilmiş ve Mustafa Kemal Atatürk, oybirliğiyle Cumhurbaşkanlığı’na seçilmiştir. Mustafa İsmet İnönü ise 1 Kasım 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti 1. Hükümeti’ni kurmuş ve ilk Başbakan olmuştur.

Cumhuriyetin ilanından günümüze kadar 27 Başbakan görev yapmıştır. İlk Başbakan Mustafa İsmet İnönü, son Başbakan ise Binali Yıldırım olmuştur. Bu süreçte 65 Cumhuriyet hükümeti kurulmuştur. Mustafa İsmet İnönü en çok hükümet kuran (10 hükümet) ve en uzun süre (toplam 6194 gün) Başbakanlık yapan kişi olmuştur. En kısa süre Başbakanlık yapan kişi ise Ali Fethi Okyar’dır (101 gün).

TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAŞBAKANLARI LİSTESİ

 

S  Başbakanlarımız  Doğum Yeri Okul Partisi Hükümet Görev Süresi Toplam Gün Sayısı
1 Mustafa İsmet İnönü İzmir Harp Akademisi CHP 1

30.10.1923-

06.03.1924
126
CHP 2

06.03.1924-

22.11.1924
261
CHP 4

03.03.1925-

01.11.1927

972
CHP 5

01.11.1927-

27.09.1930
1.061
CHP 6

27.09.1930-

04.05.1931
219
CHP 7

04.05.1931-

01.03.1935
1.397
CHP 8

01.03.1935-

01.11.1937
970
CHP 26

20.11.1961-

25.06.1962
217
CHP 27

25.06.1962-

25.12.1963
548
CHP 28

25.12.1963-

20.02.1965
423
2 Ali Fethi Okyar Pirlepe Harp Akademisi CHP 3

22.11.1924-

03.03.1925
101
3 Mahmut Celal Bayar Gemlik İpek Meslek Yüksek Okulu CHP 9

01.11.1937-

11.11.1938
382
CHP 10

11.11.1938-

25.01.1939
75
4 Refik Saydam İstanbul Askeri Tıbbiye CHP 11

25.01.1939-

03.04.1939
68
CHP 12

03.04.1939-

08.07.1942
1.192
Vek. Ahmet Fikri Tüzer Şumnu Askeri Tıbbiye CHP

08.08.1942-

09.08.1942
1
5 Mehmet Şükrü Saraçoğlu Ödemiş Mekteb-i Mülkiye CHP 13

09.07.1942-

09.03.1943
243
CHP 14

09.03.1943-

07.08.1946

1.247
6 Mehmet Recep Peker İstanbul Harp Akademisi CHP 15

07.08.1946-

10.09.1947
399
7 Hasan Hüsnü Saka Trabzon Mülkiye Mektebi CHP 16

10.09.1947-

10.06.1948
274
CHP 17

10.06.1948-

16.01.1949
220
8 Mehmet Şemsettin Günaltay Kemaliye Yüksek Öğretmen Okulu – Lozan Üniversitesi CHP 18

16.01.1949-

22.05.1950
491
9 Adnan Menderes Aydın Ankara Hukuk Fakültesi DP 19

22.05.1950-

09.03.1951
291
20

09.03.1951-

17.05.1954
1.165
21

17.05.1954-

09.12.1955
571
22

09.12.1955-

25.11.1957
717
23

25.11.1957-

27.05.1960
914
10 Cemal Gürsel Erzurum Harp Akademisi Askeri 24

30.05.1960-

05.01.1961
220
Askeri 25

05.01.1961-

20.11.1961
295
11 Suat Hayri Ürgüplü Şam İstanbul Ü. Hukuk Fakültesi AP 29

20.02.1965-

27.10.1965
249
12 Süleyman Sami Demirel Isparta İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi AP 30

27.10.1965-

03.11.1969
1.468
AP 31

03.11.1969-

06.03.1970
123
AP 32

06.03.1970-

26.03.1971
385
AP 39

31.03.1975-

21.06.1977
813
AP 41

21.07.1977-

05.01.1978
168
AP 43

12.11.1979-

12.09.1980
305
DYP 49

20.11.1991-

25.06.1993
543
13 İsmail Nihat Erim Kandıra İstanbul Ü. Hukuk Fakültesi Askeri 33

26.03.1971-

11.12.1971
260
Askeri 34

11.12.1971-

22.05.1972
163
14 Ferit Melen Van Ankara Ü. Siyasal Bilgiler Okulu Askeri 35

22.05.1972-

15.04.1973
328
15 Mehmet Naim Talu İstanbul İstanbul Ü. İktisat Fakültesi Askeri 36

15.04.1973-

26.01.1974
286
16 Mustafa Bülent Ecevit İstanbul Robert Koleji CHP 37

26.01.1974-

17.11.1974
295
CHP 40

21.06.1977-

21.07.1977
30
CHP 42

05.01.1978-

12.11.1979
676
DSP 56

11.01.1999-

28.05.1999
137
DSP 57

28.05.1999-

18.11.2002
1.271
17 Sadi Irmak Seydişehir İstanbul Ü. Hukuk Fakültesi 38

17.11.1974-

31.03.1975
134
Vek. Turhan Feyzioğlu Kayseri İstanbul Ü. Hukuk Fakültesi

12.09.1980-

20.09.1980
9
18 Saim Bülent Ulusu Üsküdar

Deniz Harp Akademisi

Askeri 44

20.09.1980-

13.12.1983
1.178
19 Turgut Özal Malatya İstanbul Teknik Ü. Elektrik Mühendisliği ANAP 45

13.12.1983-

21.12.1987
1.469
ANAP 46

21.12.1987-

09.11.1989
689
Vek Ali Bozer Ankara Ankara Ü. Hukuk Fakültesi ANAP

31.10.1989-

09.11.1989
10
20 Yıldırım Akbulut Erzincan İstanbul Ü. Hukuk Fak. ANAP 47

09.11.1989-

23.06.1991
591
21 Ahmet Mesut Yılmaz İstanbul Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ANAP 48

23.06.1991-

20.11.1991
150
ANAP 53

06.03.1996-

28.06.1996
114
ANAP 55

30.06.1997-

11.01.1999
560
Vek. Erdal İnönü Ankara Ankara Ü. Fen Fakültesi SHP

16.05.1993-

25.06.1993
41
22 Tansu Çiller İstanbul Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi DYP 50

25.06.1993-

05.10.1995
832
DYP 51

05.10.1995-

30.10.1995
25
DYP 52

30.10.1995-

06.03.1996
128
23 Necmettin Erbakan Sinop İst. Teknik Ü. Makine Fak. RP 54

28.06.1996-

30.06.1997
367
24 Abdullah Gül Kayseri İstanbul Ü.  İktisat Fak. AK Parti 58

18.11.2002-

14.03.2003
115
25 Recep Tayyip Erdoğan İstanbul Marmara Üniversitesi İktisadi ve Ticari Bilimler Fakültesi AK Parti 59

14.03.2003-

29.08.2007
1.629
AK Parti 60

29.08.2007-

06.07.2011
1.383
AK Parti 61

06.07.2011-

29.08.2014
1.150
26 Ahmet Davutoğlu Konya Boğaziçi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi AK Parti 62

29.08.2014-

28.08.2015
364
AK Parti 63

28.08.2015-

24.11.2015
88
AK Parti 64

24.11.2015-

24.05.2016
182
27 Binali Yıldırım Erzincan İstanbul Tek. Ü.  Gemi İnşa. ve Deniz Bilimleri Fak.  AK Parti 65

24.05.2016-

09.07.2018
776

 

Kaynakça

https://www.tbmm.gov.tr/kutuphane/e_kaynaklar_kutuphane_hukumetler.html
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt1.pdf https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt2.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt3.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt4.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt5.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt6.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt7.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt8.pdf
https://www.tbmm.gov.tr/yayinlar/basbakanlarimiz_genelkurul_konusmalari/basbakanlarimiz_cilt9.pdf
https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/genel-mudurluk-yayinlar/dunden_bugune_basbakanlik.pdf
http://www.atam.gov.tr/duyurular/cumhuriyetin-ilani
https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/tutanak_erisim.BakanlarKuruluAd
https://docplayer.biz.tr/10627738-Basbakanlik-1920-2014.html
https://www.wikiwand.com/tr/T%C3%BCrkiye_ba%C5%9Fbakanlar%C4%B1_listesi
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/26035
http://www.ait.hacettepe.edu.tr/egitim/ait203204/II1.pdf

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: